Gemini ve Google AI Mode'da Alıntılanmak: Üç Ayrı Yüzey, Üç Ayrı Kontrol

Gemini, yazının kaleme alındığı tarih itibarıyla blogdaki 18 diğer yazıda adı geçiyor ama hiçbirinde tek başına açıklanmadı — çünkü "Gemini'de görünmek" tek bir hedef değil, üç ayrı yüzey. Google Arama'nın içindeki AI Overviews ve AI Mode aynı indeksten ve aynı Googlebot taramasından besleniyor; Search'ün dışında ayrı bir ürün olan Gemini uygulamaları ise kendi eğitim ve alıntı mantığıyla çalışıyor. Üçünü tek bir "Gemini görünürlüğü" başlığında toplamak yanlış taktiklere yol açıyor: birinde işe yarayan kontrol (robots.txt'te Googlebot'a izin) diğerinde hiçbir şeyi değiştirmiyor (Google-Extended). Bu yazı üç yüzeyi ayırıyor, hangi kontrolün hangisine denk geldiğini gösteriyor ve GEON'un kendi Gemini taramasının bunlardan hangisini ölçtüğünü açıklıyor.

Üç isim, üç ürün

AI Overviews, normal Google Arama sonuç sayfasının üstünde çıkan özet kutusu. Yapısını ayrı bir yazıda detaylandırdık, burada tekrarlamıyoruz: AI Overviews'da Alıntılanmak →.

AI Mode, Search'ün içinde ayrı bir deneyim/sekme. Google onu 5 Mart 2025'te Labs'te sınırlı bir deney olarak duyurdu — "gelişmiş muhakeme, düşünme ve çoklu-modal yeteneklerle AI Overviews'un yapabildiklerini genişleten" bir mod. O tarihte özel bir Gemini 2.0 sürümü üzerine kuruluydu. Google'ın yardım sayfasına göre (Temmuz 2026 itibarıyla erişildiğinde) AI Mode artık onlarca ülke ve dilde kullanılabiliyor ve aynı "query fan-out" tekniğini kullanıyor: sorguyu alt-konulara bölüp birden fazla veri kaynağında paralel arıyor, sonra sonuçları birleştiriyor.

Gemini uygulamaları (gemini.google.com ve mobil uygulamalar, eski adıyla Bard) Search'ün parçası değil — ayrı bir sohbet ürünü. Search'teki gibi her sorguda otomatik devreye girmiyor; kullanıcı doğrudan Gemini'yle konuşuyor, model de web'e bakıp bakmayacağına kendi karar veriyor.

AI Overviews ve AI Mode: tek indeks, tek kontrol

Google'ın kendi dokümantasyonu bu ikiliyi net biçimde birleştiriyor: "AI Overviews'da veya AI Mode'da destekleyici bağlantı olarak gösterilmeye uygun olmak için bir sayfanın dizine eklenmiş ve snippet ile Google Aramada gösterilmeye uygun olması yeterli; ek bir teknik gereklilik yok." Yani AI Overviews için yaptığınız her şey — indekslenebilirlik, snippet uygunluğu, robots.txt'te Googlebot'a izin — otomatik olarak AI Mode için de geçerli. Ayrı bir opt-in, ayrı bir meta etiket, ayrı bir tarayıcı yok. Aynı doküman, ikisinin de aynı "query fan-out" tekniğini kullanabileceğini belirtiyor.

Kontrolü de aynı doküman tarif ediyor: "AI, Arama'nın yapısına gömülü olduğu için sitenizin nasıl taranacağını yönetmenin kontrolü Googlebot için robots.txt direktifleri... Google'ın diğer bazı sistemlerinde AI eğitimini ve grounding'i sınırlamak için Google-Extended hakkında daha fazla bilgi edinin." Google burada "Search'ün AI özellikleri" ile "diğer sistemler"i (Gemini uygulamaları, Vertex AI) kendisi ayrı kategoriler olarak tanımlıyor.

Bu, robots.txt üzerine yazdığımız yazıyla tam örtüşüyor: Google-Extended bir tarayıcı değil, saf bir robots.txt token'ı; Googlebot'un ziyaret davranışını değiştirmiyor. Google'ın kendi tarayıcı listesi bunu teyit ediyor: "Google-Extended'in HTTP isteklerinde ayrı bir user-agent string'i yok; tarama mevcut Google user-agent'larıyla yapılıyor, robots.txt token'ı sadece kontrol amaçlı kullanılıyor." İki ayrı yazı aynı teknik gerçeği doğruluyor — çelişki yok.

Sonuç: AI Overviews'da veya AI Mode'da görünmek istiyorsanız Google-Extended'le hiç ilgilenmenize gerek yok. Tek koşul standart Search dizin uygunluğu.

Gemini uygulamaları: Search'ün dışında, ayrı bir kontrol

Gemini uygulamaları bambaşka bir eksende çalışıyor. Aynı tarayıcı dokümantasyonuna göre, Google-Extended, yayıncılara "Google'ın sitelerinden taradığı içeriğin, Gemini uygulamalarını besleyen gelecek Gemini model nesillerinin eğitiminde" ve Vertex AI'nin genel web verisiyle grounding yapmasında kullanılıp kullanılamayacağını belirleme imkânı veren bağımsız bir servis token'ı. Yani token yalnızca "geleceğin modelini eğitmeyi" değil, bugünkü sistemlerin gerçek zamanlı olarak sitenize dayanmasını (grounding) da kapsıyor — AI Overviews/AI Mode tarafında hiç var olmayan bir kontrol katmanı.

Bir ayrım daha gerekiyor, çünkü sık karıştırılıyor: Google-Extended, yayıncı olarak sitenizin içeriğiyle ilgili bir karar. Bir kullanıcının Gemini'yle yaptığı sohbetin model eğitiminde kullanılıp kullanılmayacağı tamamen ayrı bir ayar — hesap düzeyinde "Etkinliği Tut" seçeneği, Gemini Apps Privacy Hub'da (son güncelleme 15 Temmuz 2026) açıklanıyor. Bir GEO ekibi olarak sizi ilgilendiren yayıncı tarafındaki Google-Extended kararı; kullanıcı sohbet verisi ayrı bir gizlilik konusu ve sitenizin kontrolünde değil.

Pratik sonuç: robots.txt'inizde Google-Extended'i Disallow yaparsanız Google Search'te hiçbir şey değişmez — sıralamanız, AI Overviews'daki veya AI Mode'daki görünürlüğünüz etkilenmez. Değişen şey, içeriğinizin gelecekteki Gemini modellerini eğitip eğitmeyeceği ve bugünkü Gemini'nin sizi gerçek zamanlı kaynak olarak kullanıp kullanamayacağı.

Alıntı davranışı neden farklı

AI Overviews ve AI Mode'da alıntı, üretim sürecinin parçası: sorgu alt-sorulara bölünüyor, her biri ayrı getiriliyor. Google bunu retrieve-then-generate olarak tarif ediyor — önce kaynağı bul, sonra üzerine yaz — ama bu, gösterilen kaynağın yanıtı üretirken fiilen kullanılan pasajla birebir aynı olduğunu açıkça garanti etmiyor, sadece ima ediyor.

Gemini uygulamalarında mekanik farklı. Google'ın yardım sayfasına göre, Gemini bazı yanıtların altında bir "Kaynaklar" düğmesi gösteriyor; bu bağlantılar yanıtla ilişkili genel web sayfalarını, yüklediğiniz dosyaları veya bağlı Workspace belgelerini aynı listede toplayabiliyor. Aynı yardım merkezinde ayrıca "yanıtı ikinci kez doğrula" adlı ayrı bir özellik belgeleniyor: bu, yanıt üretildikten sonra çalışan bağımsız bir Google araması yapıp ifadeleri karşılaştırıyor — gösterilen kaynak, yanıtı üretirken kullanılan kaynakla aynı olmak zorunda değil. Bu, AI Overviews'un retrieve-then-generate sırasının neredeyse tersi.

Ayrı bir katman da API seviyesinde var: Google'ın "Grounding with Google Search" aracı, modelin gerçek zamanlı web içeriğine bağlanmasını sağlıyor. Google'ın tarifine göre model önce aramaya ihtiyaç olup olmadığına karar veriyor, sonra kendi arama sorgularını üretip çalıştırıyor, sonuçları sentezleyip satır-içi alıntılarla (annotations) yanıt döndürüyor — Gemini 2.5 Flash dahil güncel modellerin tamamı bu aracı destekliyor. Bu, AI Overviews'daki fan-out'a yakın bir retrieve-then-generate şekli ama Search arayüzünde değil, bir geliştiricinin API çağrısında gerçekleşiyor; tüketici Gemini uygulamasının varsayılan davranışıyla veya Search'teki AI Overviews/AI Mode'la otomatik olarak aynı şey değil.

GEON'un Gemini taraması ne ölçüyor

Bu üç yüzeyi ayırmak GEON'un kendi ölçümünü de netleştiriyor. GEON'un Gemini taraması OpenRouter üzerinden google/gemini-2.5-flash modelini çalıştırıyor; platform web eklentisiyle, yani sağlayıcının kendi native arama mekanizmasıyla — DeepSeek'in aksine grounded çalışıyor (bkz. functions/src/types/scan.ts, PLATFORM_MODELS). Pratikte bu, yukarıda tarif edilen "Grounding with Google Search" aracına yakın bir mekanizma: model gerekli görürse arama yapıyor, sonuçları sentezliyor.

Ama sınırını da açıkça söylemek gerekiyor: bu bir API çağrısı — ne Google Arama'nın AI Overviews/AI Mode kutusu, ne de tüketici Gemini uygulaması. GEON taramasında markanızın mention alması, o markanın AI Overviews'da göründüğü ya da Gemini uygulamasının "Kaynaklar" listesine girdiği anlamına gelmiyor; üçü ayrı yüzeyler, ayrı ölçüm istiyor. GEON'un ölçtüğü şey, Gemini'nin grounded API davranışının markanızı nasıl konumlandırdığı. Search'teki AI Overviews/AI Mode görünürlüğünüzü ayrıca Search Console'un Performans raporundan izlemeniz gerekiyor — Google bu görünümleri de standart "Web" arama türü altında raporluyor.

Pazartesi sabahı için üç adım

Üç yüzeyi ayrı tutmak işi karmaşıklaştırmak için değil; doğru kontrolü doğru yere uygulamak için.

1. AI Overviews ve AI Mode için standart Search teknik gerekliliklerini karşılayın: sayfa indekslenebilir olsun, snippet'e uygun olsun, robots.txt'te Googlebot engellenmesin. Ayrı bir opt-in yok — ikisi de aynı koşulla geliyor.
2. Gemini uygulamaları için robots.txt'inizde Google-Extended kararınızı bilinçli verin; robots.txt yazımızdaki üç stratejiden biri (alıntı dostu, seçici, tam opt-out) buraya da uygulanabilir.
3. GEON ölçümünü doğru okuyun: Gemini taraması grounded API davranışını ölçüyor, Search'ün AI kutularını değil; ikisini aynı sayıya toplamayın.

Üç yüzeyi tek panelde, platform bazında takip etmek istiyorsanız GEON bunun için var.